Vermoeidheid in de perimenopauze: waarom ben je zo moe?

Ja. Moeheid en een laag energieniveau worden vaak genoemd door vrouwen in de perimenopauze, en bronnen als de NHS en Thuisarts.nl noemen vermoeidheid bij de klachten die in deze periode kunnen spelen.

Tegelijk is het belangrijk om te zien wat richtlijnen precies wél en niet zeggen. Ze beschrijven vermoeidheid als een klacht die in deze levensfase kan voorkomen, vaak in samenhang met andere veranderingen zoals slaapproblemen, nachtelijke opvliegers of een veranderend bloedverlies. Ze stellen niet dat een dalende oestrogeenspiegel op zichzelf vermoeidheid veroorzaakt.

Dat onderscheid is geen woordenspel, maar praktisch belangrijk. Het helpt om drie dingen uit elkaar te houden:

Vermoeidheid is bovendien een van de meest voorkomende klachten in de huisartsenpraktijk, ook bij mensen die helemaal niet in de overgang zijn. Alleen de combinatie leeftijd plus moeheid zegt daarom weinig.

Er is meestal niet één verklaring. Vaker stapelen een paar dingen zich op: je slaapt minder diep, je wordt ’s nachts wakker, je hebt een drukke periode en je herstelt minder snel. Hieronder de factoren die het vaakst meespelen.

Slaapproblemen komen vaker voor rond de peri- en menopauze. Moeilijker inslapen, vaker wakker worden of vroeg wakker liggen betekent minder herstellende slaap — en dat merk je overdag aan je energie, concentratie en stemming.

Slaap is daarmee een van de meest logische verklaringen voor moeheid in deze fase, en tegelijk een van de best beïnvloedbare. Over slaap zelf schreven we een apart artikel met praktische stappen: beter slapen in de overgang.

Opvliegers die ’s nachts optreden kunnen je wakker maken, soms meerdere keren per nacht. Ook als je je die momenten ’s ochtends nauwelijks herinnert, kan je slaap versnipperd zijn geraakt. Die onderbroken nachten kunnen zich opstapelen tot vermoeidheid overdag.

Wat er precies gebeurt bij nachtzweten en wat eraan kan helpen, lees je in ons artikel over nachtzweten tijdens de overgang en in het artikel over opvliegers verminderen.

Tijdens de overgang kan je cyclus veranderen: korter, langer, onregelmatiger, en soms met heviger bloedverlies. Bij aanhoudend fors bloedverlies kan het ijzergehalte in het lichaam dalen, wat kan bijdragen aan bloedarmoede. Vermoeidheid is daarbij een veelgenoemde klacht.

Dat is geen reden om zelf conclusies te trekken of op eigen houtje ijzer te gaan slikken. Of er sprake is van bloedarmoede, is met eenvoudig bloedonderzoek na te gaan — dat is een gesprek met je huisarts, geen zelfdiagnose. Bronnen als ACOG adviseren daarnaast om ongewoon of zeer hevig bloedverlies altijd te laten beoordelen.

Deze levensfase valt vaak samen met een volle agenda: werk met verantwoordelijkheid, opgroeiende kinderen, ouder wordende ouders. Langdurige stress, piekeren, somberheid of angstklachten kosten energie en verstoren bovendien de slaap.

Niet alles hoeft hormonaal verklaard te worden — en dat is eerder geruststellend dan ontmoedigend. Waar mentale belasting meespeelt, zijn er vaak concretere aanknopingspunten dan bij hormonen: rust inbouwen, taken herverdelen, of hulp zoeken bij aanhoudende somberheid of angst.

Extreme vermoeidheid is geen klacht die je zomaar moet accepteren omdat je mogelijk in de perimenopauze zit. Uitputting die weken aanhoudt, niet verbetert met rust of je dagelijks functioneren belemmert, verdient een medische beoordeling.

De overgang wordt in de praktijk soms een verzamelbak: elke klacht tussen de veertig en vijfenvijftig wordt eraan toegeschreven. Daardoor kan iets anders over het hoofd worden gezien. Bij uitgesproken vermoeidheid is het gebruikelijk dat een arts ook naar andere mogelijke oorzaken kijkt, zoals bloedarmoede, een te traag werkende schildklier, een slaapstoornis, infecties, depressieve klachten, medicatiegebruik of andere aandoeningen.

Anders gezegd: dat je in de overgang zit, sluit niets uit. Beide kunnen tegelijk waar zijn.

Er bestaat geen test die dit onderscheid maakt. Wel helpen een paar vragen om je klacht scherper te krijgen — voor jezelf en voor het gesprek met je huisarts:

Deze punten zijn bedoeld als gesprekspunten, niet als zelfdiagnose. Een paar weken bijhouden hoe je slaapt, hoe je energie verloopt en hoe je cyclus eruitziet, geeft je huisarts meer houvast dan één momentopname.

Zolang er geen andere oorzaak is gevonden, ligt de winst meestal in ritme en herstel in plaats van in een middel. Deze stappen zijn breed onderbouwd en veilig om zelf te proberen:

Wat we bewust niet adviseren: supplementenkuren die vermoeidheid in de perimenopauze zouden oplossen, detoxprogramma’s of een hormoonreset. Daar is geen betrouwbare onderbouwing voor. IJzer of andere supplementen zijn alleen zinvol bij een aangetoond tekort, in overleg met je huisarts.

Merk je na een aantal weken geen enkele verbetering? Beschouw dat als een signaal om het te laten beoordelen, niet om harder je best te doen.

Maak een afspraak wanneer de vermoeidheid aanhoudt of je leven beïnvloedt. Thuisarts.nl en de NHG-Standaard adviseren onder meer contact op te nemen in de volgende situaties:

Je hoeft niet te wachten tot het erger wordt of tot je een goede verklaring hebt. Ongerustheid is op zichzelf een geldige reden om het voor te leggen. MenoCircle geeft algemene informatie en stelt geen diagnose.