Somberheid en depressieve klachten in de overgang

In de perimenopauze schommelen oestrogeen en progesteron sterker dan voorheen. Deze hormonen hebben invloed op systemen in de hersenen die met stemming en stressverwerking te maken hebben. Dat maakt sommige vrouwen in deze periode gevoeliger voor stemmingsschommelingen.

Het is zelden alleen hormonaal. Slecht slapen door nachtzweten, aanhoudende vermoeidheid, drukte op het werk, opgroeiende of uitvliegende kinderen, zorg voor ouders, relatieveranderingen of gezondheidsklachten stapelen zich in dezelfde levensfase op. Die combinatie verklaart vaak meer dan een enkel hormoon.

Een dip kent goede en slechte dagen. Je bent sneller geraakt of geiriteerd, maar er zijn momenten waarop je opleeft: bij mooi weer, bij vrienden, na een goede nacht.

Bij depressieve klachten is het beeld constanter. Dan voel je je bijna elke dag, het grootste deel van de dag, somber of leeg, en langer dan twee weken achter elkaar. Kenmerkend is ook het verlies van plezier of interesse in dingen die normaal wel iets deden. Vaak komen daar veranderingen in slaap, eetlust, concentratie, energie en zelfbeeld bij.

Deze beschrijving is bedoeld om te herkennen, niet om te diagnosticeren. Er bestaat geen betrouwbare zelftest die vaststelt of er sprake is van een depressie; dat kan alleen een zorgverlener beoordelen in gesprek met jou.

Slecht slapen is een van de sterkste voorspellers van somberheid, en in de overgang is slaap juist vaak verstoord. Nachtzweten, vroeg wakker worden en piekeren maken de nacht korter en de dag zwaarder, waarna de volgende nacht weer onrustiger wordt.

Datzelfde geldt voor langdurige stress. Als er weinig herstel tussen zit, raakt de veerkracht op. Het is daarom zinvol om slaap en stress apart aandacht te geven en niet alles onder de noemer overgang te schuiven.

Sommige vrouwen hebben een grotere kans op depressieve klachten in deze fase. Dat is geen voorspelling, maar wel een reden om signalen serieus te nemen en niet te lang af te wachten.

Als de klachten mild zijn, kun je zelf beginnen met een aantal basale dingen. Ze zijn geen behandeling van een depressie, maar ze verlagen de druk en maken vaak wel verschil.

Maak een afspraak bij je huisarts als je je langer dan twee weken bijna dagelijks somber of leeg voelt, als je nergens meer plezier in hebt, als je werk of relaties eronder lijden, bij ernstige slaapproblemen, bij fors gewichtsverlies of gewichtstoename, of als je jezelf niet meer herkent.

Vertel in dat gesprek ook dat je in de overgang zit en welke lichamelijke klachten je hebt. Zo kan je huisarts alles in samenhang bekijken en samen met jou kijken wat passend is, van gesprekken tot verwijzing.

Heb je gedachten aan zelfdoding of aan jezelf iets aandoen, wacht dan niet. Neem direct contact op met je huisarts of huisartsenpost, of bel 113 of 0800-0113. In Belgie kun je terecht bij de Zelfmoordlijn via 1813.