Perimenopauze: wat het is, hoe je het herkent en wat je zelf kunt doen

Perimenopauze betekent letterlijk 'rondom de menopauze'. Je eierstokken werken nog, maar minder voorspelbaar. Oestrogeen en progesteron gaan schommelen in plaats van netjes op- en aflopen, en juist die schommeling veroorzaakt de klachten.

Officieel eindigt de perimenopauze twaalf maanden na je laatste menstruatie. Dat moment heet de menopauze; alles daarna is de postmenopauze.

Kort antwoord: bij de meeste vrouwen tussen hun 40e en 47e, gemiddeld zo'n vier tot acht jaar vóór de laatste menstruatie (die ligt rond 51 jaar). Bij ongeveer één op de tien vrouwen beginnen de eerste veranderingen eerder, soms al rond de 35.

Het startpunt is zelden één duidelijk moment. Meestal merk je eerst dat je cyclus iets verschuift — korter, langer of een keer overgeslagen — en komen daar geleidelijk signalen bij zoals lichter slapen, een korter lontje of meer vermoeidheid.

Gemiddeld starten de eerste veranderingen tussen je 40e en 47e. Bij ongeveer één op de tien vrouwen begint het eerder, soms al rond de 35. Roken, een eerdere eierstokoperatie of chemotherapie kunnen het proces vervroegen.

De overgang als geheel speelt zich volgens Thuisarts af tussen ongeveer 40 en 60 jaar; de gemiddelde leeftijd van de laatste menstruatie ligt rond 51 jaar. De perimenopauze valt dus in de jaren daarvóór. Beginnen er al veranderingen vóór je 40e, bespreek dat dan met je huisarts: er kan ook sprake zijn van een vervroegde overgang of een andere oorzaak.

Leeftijd zegt minder dan patroon: als je cyclus verandert én je merkt meerdere signalen tegelijk, dan is de kans groot dat je in de perimenopauze zit.

Bijna niemand krijgt alle klachten. De meeste vrouwen herkennen drie tot zes signalen die samen opkomen en per maand wisselen in sterkte.

Tijdens de perimenopauze verandert de werking van de eierstokken. Daardoor kunnen hormonen zoals oestrogeen en progesteron sterker schommelen dan voorheen.

Die hormonale schommelingen kunnen invloed hebben op je menstruatie, lichaamstemperatuur, slaap, stemming, energie en concentratie. Hoeveel klachten je krijgt en hoe sterk ze zijn, verschilt sterk per vrouw.

Belangrijk om te weten: hormoonwaarden zijn in deze fase niet stabiel. Eén losse bloedtest geeft daarom niet altijd een volledig beeld van wat er gebeurt.

De duur verschilt sterk per vrouw. Bij sommige vrouwen duurt deze fase relatief kort, terwijl anderen meerdere jaren veranderingen in cyclus en klachten ervaren.

De perimenopauze loopt door tot aan de menopauze: het moment dat achteraf wordt vastgesteld nadat je twaalf maanden geen menstruatie meer hebt gehad. Omdat de overgang geleidelijk verloopt, is er geen vaste einddatum te voorspellen.

Ook het patroon van klachten kan in die jaren veranderen: sommige klachten nemen af, terwijl andere juist tijdelijk sterker worden.

Je hoeft je leven niet om te gooien. Kleine, consequente aanpassingen geven meestal binnen zes tot acht weken merkbaar verschil.

Ga langs bij zeer hevig of langdurig bloedverlies, bloedverlies na een jaar zonder menstruatie, klachten die je dagelijks functioneren blokkeren, of als je wilt bespreken of hormoontherapie iets voor jou is. MenoCircle vervangt die zorg niet, maar helpt je het gesprek voor te bereiden.