Stemmingswisselingen en angst in de overgang: waarom het gebeurt en wat helpt

Oestrogeen beïnvloedt serotonine en dopamine, de boodschapperstoffen die je stemming, motivatie en veerkracht mede bepalen. Als oestrogeen schommelt, schommelt dat systeem mee.

Progesteron werkt via GABA rustgevend, een beetje zoals een natuurlijke rem. Progesteron daalt in de perimenopauze meestal als eerste. Minder rem betekent meer onrust, kortere lont en lichter slapen.

Angst in de overgang voelt vaak anders dan angst waar je een duidelijke reden voor hebt. Veel vrouwen beschrijven het als een knoop in hun maag bij het wakker worden, een onrustig gevoel op de borst, of een plotselinge golf van paniek zonder aanleiding — soms midden in de nacht.

Dat het nieuw is, maakt het extra verwarrend. Het hangt samen met dalend progesteron, dat via GABA normaal gesproken rustgevend werkt, en met slechte nachten die je stresssysteem gevoeliger maken. Een hartklopping of een bloedsuikerdip kan je lichaam dan al lezen als alarm.

Het verschil zit vooral in het patroon. Hormonale stemmingswisselingen komen en gaan in golven, vaak samenhangend met je cyclus, en tussendoor voel je je herkenbaar jezelf.

Bij een depressie is de somberheid aanhoudend, verdwijnt plezier in vrijwel alles en houdt het weken tot maanden aan. Heb je gedachten dat het leven niet meer hoeft, neem dan direct contact op met je huisarts. Wachten is dan geen optie.

Deze aanpakken hebben de sterkste onderbouwing bij stemmingsklachten in de overgang. Slaap staat niet voor niets bovenaan: één slechte nacht verlaagt je emotionele veerkracht de dag erna meetbaar.

Ga langs als je klachten je werk, relatie of dagelijks functioneren raken, als ze langer dan twee weken vrijwel dagelijks aanhouden, of als je angst zo hoog oploopt dat je dingen gaat vermijden.

Hormoontherapie kan bij stemmingsklachten in de perimenopauze goed werken, zeker als je daarnaast opvliegers of slaapproblemen hebt. Ook cognitieve gedragstherapie is bij deze klachten bewezen effectief. Neem een klachtendagboek van zes weken mee; dat maakt het gesprek concreter.