Mentale klachten in de overgang: wanneer zoek je hulp?

Rond de overgang beschrijven vrouwen vaak een combinatie van klachten. Ze wisselen per dag en hangen samen met slaap, drukte en gezondheid.

Deze klachten zeggen niets over hoe sterk of veerkrachtig je bent. Ze zijn gangbaar en bespreekbaar.

Oestrogeen en progesteron schommelen in de perimenopauze sterker dan in eerdere levensjaren. Die schommelingen kunnen invloed hebben op stemming en slaap. Tegelijk is dit een levensfase met vaak veel op je bord: werk, opgroeiende kinderen, ouder wordende ouders.

Slaaptekort door nachtzweten of nachtelijk wakker worden is een belangrijke versterker. Wie structureel slecht slaapt, wordt prikkelbaarder en somberder, ongeacht hormonen. Daarom loont het om slaap altijd mee te nemen in het plaatje.

Vrouwen die eerder een depressie, angstklachten of ernstige PMS hadden, zijn in deze fase kwetsbaarder. Dat is geen voorspelling, wel een reden om klachten eerder te bespreken.

Een praktische maatstaf is niet hoe zwaar iets voelt op een slechte dag, maar of het je leven begint te sturen. Loop de volgende punten eens na over de afgelopen weken.

Bij lichte, wisselende klachten is zelfzorg een redelijke eerste stap: een vast slaap- en opstaanritme, daglicht in de ochtend, regelmatig bewegen, alcohol beperken, en praten met iemand die je vertrouwt. Geef zoiets een paar weken de tijd en houd kort bij wat er verandert.

Professionele ondersteuning is passend wanneer klachten aanhouden, verergeren of je functioneren beperken. Denk aan een gesprek bij de huisarts, de praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg, of een psycholoog. Voor somberheid en angst is cognitieve gedragstherapie een van de best onderzochte behandelingen.

Zelfzorg en professionele hulp sluiten elkaar niet uit. Ze werken meestal het best naast elkaar.

De huisarts kan meedenken over wat er speelt, andere oorzaken uitsluiten die op mentale klachten lijken, zoals schildklierproblemen of bloedarmoede, en verwijzen wanneer dat nodig is.

Bereid je gesprek kort voor: sinds wanneer speelt het, hoe vaak, wat maakt het erger of beter, hoe slaap je, en wat lukt niet meer. Dat maakt een consult van tien minuten een stuk bruikbaarder.

Dit artikel stelt geen diagnose. Wat je hier leest is algemene informatie; jouw situatie beoordeelt een zorgverlener.

Neem direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost bij aanhoudende hopeloosheid, bij het gevoel dat je het niet meer ziet zitten, of bij gedachten aan zelfdoding. In Nederland en Belgie kun je ook 113 bellen (113 of 0800-0113) of in Belgie de Zelfmoordlijn op 1813. Hulp vragen is hier geen laatste stap maar de eerste.