Waarom krijg je opvliegers? De oorzaak achter die plotselinge warmte

Een opvlieger is een plotselinge golf van warmte die meestal begint in je borst, nek of gezicht en zich binnen seconden verspreidt. Vaak gaat het samen met blozen, zweten, soms hartkloppingen en een onrustig gevoel. Daarna koelt je lichaam snel af, waardoor je klam en rillerig kunt worden.

De meeste opvliegers duren twee tot vier minuten. Ze kunnen een paar keer per week voorkomen, maar bij sommige vrouwen ook meerdere keren per uur. Gebeurt hetzelfde s nachts, dan spreken we van nachtzweten.

Je lichaamstemperatuur wordt geregeld door de hypothalamus, een klein gebied in je hersenen dat werkt als een thermostaat. Die thermostaat heeft een comfortzone: zolang je temperatuur daarbinnen blijft, gebeurt er niets.

Oestrogeen beinvloedt de zenuwcellen die bij die temperatuurregulatie betrokken zijn. Als oestrogeen in de perimenopauze sterk schommelt en daarna daalt, wordt de comfortzone smaller en de thermostaat gevoeliger. Een kleine temperatuurstijging, bijvoorbeeld door een dekbed, een kop koffie of een stressmoment, wordt dan al gelezen als oververhitting.

Je lichaam doet vervolgens precies wat het hoort te doen bij oververhitting, alleen te snel en te heftig: bloedvaten in de huid verwijden zich om warmte kwijt te raken en je zweetklieren gaan aan. Dat voel jij als een opvlieger.

Dit onderscheid maakt veel duidelijk. De oorzaak is de hormonale verandering die je temperatuurregulatie gevoeliger maakt. Een trigger is iets wat op dat moment de druppel is.

Triggers verklaren dus waarom je een opvlieger nu krijgt, en niet waarom je ze uberhaupt hebt. Daarom werkt triggers vermijden wel verzachtend, maar lost het de onderliggende gevoeligheid niet op.

Ongeveer driekwart van de vrouwen krijgt opvliegers, maar de ernst verschilt sterk. Roken, weinig beweging, veel stress, slechte slaap en een hoger gewicht hangen in onderzoek samen met meer of heftigere opvliegers. Ook erfelijkheid speelt mee.

Sommige vrouwen krijgen opvliegers al vroeg in de perimenopauze, terwijl de menstruatie nog gewoon komt. Anderen merken ze pas rond of na de laatste menstruatie. Beide patronen zijn normaal.

Opvliegers zijn op zichzelf niet gevaarlijk, maar ze kunnen je slaap, werk en stemming flink verstoren. Dat is een goede reden om er iets aan te doen in plaats van het uit te zitten.

Bespreek het met je huisarts als de klachten je dagelijks leven raken, als je opvliegers krijgt voor je veertigste, als ze samengaan met hevig of onregelmatig bloedverlies, of als ze opnieuw beginnen nadat je een jaar geen menstruatie meer had. Ook gewichtsverlies, koorts of nachtzweten zonder warmtegevoel horen beoordeeld te worden, omdat er dan andere oorzaken kunnen spelen.