Alcohol en cafeine als trigger van opvliegers: wat weten we?

Opvliegers ontstaan doordat je warmteregulatiecentrum in de hersenen gevoeliger wordt als oestrogeen daalt. De marge waarbinnen je lichaam het comfortabel vindt, wordt smaller. Daardoor reageert je lichaam sneller met bloedvatverwijding, blozen en zweten.

Een trigger is iets wat die reactie makkelijker in gang zet. Een trigger is dus niet de reden dat je opvliegers hebt, maar wel de reden dat je er nu een hebt. Dat onderscheid is belangrijk, omdat het schrappen van triggers de opvliegers zelden helemaal wegneemt, terwijl het de frequentie of heftigheid wel kan verminderen.

Alcohol verwijdt je bloedvaten, waardoor je huid warmer aanvoelt. Daarbovenop verstoort alcohol je slaaparchitectuur: je valt vaak sneller in slaap, maar de tweede helft van de nacht wordt onrustiger. Word je daardoor wakker in een fase waarin je toch al gevoelig bent, dan valt nachtzweten extra op.

Er is nog iets praktisch: alcohol drinken gebeurt meestal in warme, drukke, gezellige omgevingen, vaak later op de avond en soms met pittig eten erbij. Dat zijn stuk voor stuk factoren die apart al kunnen meespelen.

Cafeine blokkeert kortdurend de stof die je slaapdruk opbouwt en verhoogt je alertheid, hartslag en soms je lichaamstemperatuur. Dat kan een opvlieger of hartkloppingen makkelijker uitlokken bij vrouwen die daar gevoelig voor zijn.

Onderschat vooral de werkingsduur. Het duurt gemiddeld vijf tot zeven uur voordat de helft is afgebroken, en bij sommige mensen langer. Een koffie om vier uur werkt bij hen dus nog door als ze naar bed gaan. Cafeine zit ook in thee, cola, energiedrank en chocolade.

De snelheid waarmee je alcohol en cafeine afbreekt is deels genetisch bepaald. Daarnaast spelen slaaptekort, stress, medicatie, hoeveel je gewend bent en de fase van je overgang mee. Iemand die slecht heeft geslapen reageert vaak sterker dan dezelfde persoon na een goede nacht.

Daarom werken algemene adviezen als stop met koffie hier slecht. Het gaat erom of het bij jou uitmaakt, en zo ja: bij welke hoeveelheid en op welk moment van de dag.

Werk in blokken van twee weken en verander steeds maar een ding tegelijk. Anders weet je achteraf niet waar het verschil vandaan komt.

Noteer per dag simpelweg: wat dronk je en hoe laat, en hoeveel opvliegers had je overdag en in de nacht. Een cijfer voor de heftigheid van 1 tot 3 is genoeg.

Neem contact op als opvliegers je dagelijks functioneren of je nachtrust structureel verstoren, als je hartkloppingen krijgt die niet vanzelf wegtrekken of gepaard gaan met pijn op de borst of duizeligheid, of als je merkt dat je alcohol gebruikt om klachten of stress te dempen. Dat laatste is een veelvoorkomend en begrijpelijk patroon in deze fase, en er is hulp voor.