Botontkalking na de menopauze: wat gebeurt er met je botten?

In je bot werken twee celtypen samen: cellen die oud botweefsel afbreken en cellen die nieuw bot aanmaken. Oestrogeen remt de afbraakkant. Als oestrogeen daalt, wint de afbraak tijdelijk terrein.

Het botverlies is het grootst in de eerste jaren rond en na de laatste menstruatie en vlakt daarna af. Dat betekent niet dat je te laat bent: bot blijft je hele leven reageren op belasting en voeding.

Leeftijd en hormonale veranderingen zijn niet de enige factoren. Sommige risicofactoren kun je niet beïnvloeden, andere wel.

Bot wordt sterker van kracht die erop wordt uitgeoefend. Zwemmen en fietsen zijn gezond, maar geven je skelet weinig prikkel. Belastende beweging doet dat wel.

Combineer twee keer per week krachttraining met dagelijks wandelen. Bouw rustig op en laat je bij twijfel of bij bestaande klachten begeleiden door een fysiotherapeut. Balansoefeningen tellen mee: ze verkleinen de kans op vallen, en vallen is wat een breuk veroorzaakt.

Calcium is de bouwsteen, vitamine D zorgt dat je het opneemt en eiwit vormt het raamwerk waarin calcium wordt vastgelegd. Voor de meeste vrouwen is voeding de basis: zuivel of gecalciumverrijkte plantaardige alternatieven, groene groenten, noten en peulvruchten.

Voor vitamine D geldt in Nederland en België een aanvullingsadvies voor vrouwen vanaf 50 jaar; welke dosering voor jou geldt, bespreek je met je huisarts of apotheker. Slik geen hoge doseringen op eigen initiatief.

Eiwit wordt vaak vergeten: te weinig eiwit ondermijnt zowel spier- als botbehoud.

Er is geen algemene screening voor iedereen. Bespreek het wel als je een bot brak na een val van staande hoogte, als osteoporose in je naaste familie voorkomt, bij een vroege menopauze, bij langdurig corticosteroïdgebruik of als je merkbaar korter wordt of een ronde rug ontwikkelt.

Je huisarts kan je risicoprofiel inschatten en beoordelen of een botdichtheidsmeting of behandeling zinvol is. Ook hormoontherapie kan onderdeel zijn van dat gesprek; dat is een individuele afweging met je arts.