Bloedsuiker in de overgang

Glucose uit je voeding komt in je bloed terecht en dient als brandstof. Je alvleesklier maakt insuline, dat glucose je spier-, lever- en vetcellen in helpt. Daardoor daalt je bloedsuiker na verloop van tijd weer.

Een stijging na het eten is dus geen probleem, maar precies de bedoeling. Wat wel uitmaakt, is hoe scherp de pieken zijn, hoe lang ze aanhouden en hoe je lichaam er over jaren mee omgaat.

Veel vrouwen merken vanaf hun veertigste dat hun lichaam anders reageert: sneller trek, meer behoefte aan iets zoets in de middag, of een dip na een koolhydraatrijke lunch. Daar zit vaak meer achter dan hormonen alleen.

Met het ouder worden neemt spiermassa geleidelijk af, terwijl vet zich vaker rond de buik verzamelt. Spieren zijn de grootste afnemers van glucose, dus minder spier betekent minder opnamecapaciteit. Daarbovenop komen minder beweging, slechter slapen en meer stress, die alle drie de insulinegevoeligheid verlagen.

Oestrogeen speelt waarschijnlijk ook een rol bij de manier waarop het lichaam glucose en vet verwerkt. Het is verleidelijk om alles daaraan toe te schrijven, maar het onderzoek is genuanceerder: leeftijd en leefstijl verklaren een groot deel van wat vrouwen merken.

Insulineresistentie betekent dat je cellen minder goed reageren op insuline, waardoor je alvleesklier meer moet produceren om dezelfde bloedsuiker te bereiken. Het is geen ziekte op zichzelf, maar een toestand die het risico op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten verhoogt.

Belangrijk: gewichtstoename in de overgang betekent niet automatisch dat je insulineresistent bent. Er is geen klachtenlijstje waarmee je het bij jezelf kunt vaststellen; vermoeidheid, trek in zoet of een dikkere buik komen bij heel veel oorzaken voor. Alleen bloedonderzoek kan richting geven, en dat beoordeelt je huisarts.

Wat de gevoeligheid gunstig beinvloedt is bekend en weinig spannend: spieren opbouwen, dagelijks bewegen, gewichtstoename rond de buik beperken, voldoende slapen en niet roken. Dat is dezelfde route als hieronder, en die werkt ongeacht of er een label op zit.

Je hoeft geen koolhydraten te schrappen om je bloedsuiker rustiger te maken. Wat vooral helpt is de samenstelling van je bord en de regelmaat van je maaltijden.

Beweging verhoogt de glucoseopname in spieren, ook los van gewichtsverlies. Een dagelijkse wandeling van een half uur en twee keer per week krachttraining doen daarvoor meer dan welk supplement dan ook.

Krachttraining heeft in deze levensfase een dubbele winst: je behoudt spiermassa die anders langzaam afneemt, en die spiermassa fungeert als opslagplaats voor glucose.

Continue glucosemeters zijn breed verkrijgbaar geworden voor mensen zonder diabetes. Ze kunnen inzicht geven, maar bij gezonde mensen zijn schommelingen normaal en is de betekenis ervan onduidelijk. Voor sommige mensen leidt meten vooral tot onnodige zorgen of tot onnodig streng eten.

Voedingspatronen die beloven diabetes te voorkomen of te genezen, gaan verder dan wat het bewijs toelaat. Een gezond eetpatroon, beweging en een gezond gewicht verlagen het risico duidelijk, maar geven geen garantie.

Maak een afspraak bij aanhoudende dorst, veel plassen, onverklaard gewichtsverlies, terugkerende infecties, wondjes die slecht genezen of wazig zien. Ook als diabetes in de familie voorkomt, je zwangerschapsdiabetes hebt gehad of je risicofactoren hebt, is een controle van je bloedsuiker verstandig.

Alleen een bloedtest bij de huisarts kan diabetes of een verhoogd risico aantonen. Zelf meten of een online test bestellen geeft dat antwoord niet.